STANISŁAW ZIENKIEWICZ (1903-1997)

Urodziłem się dnia 26 marca 1903 roku w mieście powiatowym Nowo-Mińsku (Mińsku Mazowieckim), leżącym w obszarze dawnej Kongresówki, będącej wówczas pod zaborem carskiej Rosji.
Lata dziecięce spędziłem w gronie rodziny. Do momentu wybuchu I wojny światowej pomiędzy Niemcami i Rosją, ukończyłem szkołę miejską z przeważającym rosyjskim językiem wykładowym.
Wskutek wybuchu wojny i zarządzonej przez carat mobilizacji mężczyzn, ojciec został zmobilizowany do armii carskiej i popędzony w głąb Rosji. W kilka miesięcy po rozpoczęciu wojny, silniejsze wojska niemieckie wyparły z b. Kongresówki wojska rosyjskie i wskutek tego znaleźliśmy się pod okupacją niemiecką.
Pozbawieni ojca - jedynego żywiciela rodziny i jakiejkolwiek pomocy materialnej z zewnątrz, znaleźliśmy się wraz z matką i 7-giem rodzeństwa w przysłowiowej nędzy, a o dalszej mojej nauce nie mogło być mowy.
Ciężkie warunki materialne zmusiły mnie i starszą siostrę do szukania jakiejś pracy i tym samym okazania pomocy materialnej matce i młodszemu rodzeństwu. Siostra ukończyła skrócony kurs nauczycielski i została zatrudniona w 3-oddziałowej szkole powszechnej we wsi Łaziska pod Mińskiem Mazowieckim, a ja znalazłem pracę jako pracownik fizyczny u prywatnego ogrodnika-warzywnika.
Ojciec jako żołnierz armii rosyjskiej doczekał Rewolucji Październikowej, po czym na mocy dekretu Lenina jako starszy rocznik został zdemoralizowany z wojska i postanowił powrócić na łono rodziny.
W drodze powrotnej do Kraju został zatrzymany przez okupacyjne wojska niemieckie i osadzony w obozie dla jeńców wojennych w Białej Podlaskiej.
Kiedy dowiedzieliśmy się z listu o miejscu pobytu ojca, matka wszczęła starania i przy pomocy Rady Regencyjnej - przedstawicielstwa polskiego w okresie okupacji niemieckiej, ojciec został zwolniony z obozu jenieckiego i w roku 1918 tuż przed odzyskaniem Niepodległości Polski, znalazł się w domu rodzinnym. Sterany tułaczką wojenną ciężko zachorował i dopiero po odzyskaniu zdrowia, rozpoczął pracę zarobkową, ja zaś otrzymałem pracę w Urzędzie Gminy Mińsk jako pomocnik pisarza gminnego i rozpocząłem pogłębianie wykształcenia ogólnego. W miesiącu sierpniu wstąpiłem jako ochotnik do Wojska Polskiego i brałem udział w wojnie 1918/1921. Po bezterminowym urlopowaniu mnie z dniem 1 listopada 1920r. z szeregów wojskowych, pracowałem jako pracownik cywilny w Powiatowej Komendzie Uzupełnień w Mińsku Mazowieckim do dnia 31 marca 1922 roku.
Ponieważ w tym czasie władze wojskowe przystąpiły do zastępowania pracowników cywilnych zatrudnionych w administracji wojskowej przez podoficerów zawodowych, nie mając pewności dalszego zatrudnienia w wojsku, przeniosłem się z dniem 1 kwietnia 1922r. do Magistratu miasta pow. Mińska Mazowieckiego, gdzie początkowo pełniłem obowiązki sekretarza, a następnie zostałem mianowany sekretarzem Magistratu. Z dniem 1 października 1925r. zostałem powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej i w związku z tym zmuszony byłem do przerwania pracy w Magistracie, a także pogłębiania wykształcenia.
Po odbyciu służby wojskowej w 1 pułku lotniczym w Warszawie, z dniem 1 października 1927 roku powiodłem na dawniej zajmowane stanowisko w Magistracie - Zarządzie Miejskim. Pracując w Zarządzie Miejskim jednocześnie dokształcałem się i po uprzednim złożeniu egzaminu wstępnego zostałem przyjęty i w roku 1929 ukończyłem Studium Administracji Komunalnej, na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie, co dawało mi uprawnienia do zajmowania kierowniczych stanowisk w organach samorządu terytorialnego.
Po odzyskaniu Niepodległości Polski i zakończeniu zwycięskiej wojny z bolszewikami, przez kilkanaście lat panował w kraju błogi spokój i mogliśmy z pożytkiem pracować dla dobra Ojczyzny, aż do dnia 1 września 1939 roku, kiedy to wybuchła, rozpętana przez hitleryzm II wojna światowa, a jej pierwszą ofiarą była właśnie Polska.
Wojna zastała mnie na stanowisku sekretarza Zarządu Miejskiego.
Uzbrojona po zęby armia niemiecka po przekroczeniu 1 IX 1939r. granicy Polski, szybko zdobywała teren i już w dniu 12 września 1939r. ukazały się na ulicach miasta Mińska Mazowieckiego pierwsze oddziały niemieckie.
Panika, jaka ogarnęła mieszkańców miasta po wkroczeniu okupantów trwała jednak krótko. Już w październiku '39 przystąpiono do zorganizowania w mieście podziemnej organizacji wojskowej przeciwko okupantowi, która początkowo nosiła nazwę Związku Walki Zbrojnej - później Armii Krajowej. Bez żadnej zwłoki przystąpiłem do tej organizacji, w październiku '39 złożyłem przysięgę żołnierską i przybrałem pseudonim "Halicz".
Pozostawałem w szeregach A.K. - Ośrodek AI- "Kamień"- obwodu "Mewa", aż do wyzwolenia w dniu 30 lipca 1944r. miasta Mińska Mazowieckiego spod okupacji niemieckiej.
W pracy na stanowisku sekretarza w okresie okupacji, spotykały mnie wielokrotnie przykre dla mnie niespodzianki.
W drugim miesiącu okupacji tj. w październiku '39 pod pretekstem jakoby na ulicy Piłsudskiego padły strzały do niemieckiego patrolu wojskowego, Wojenny Komendant Miasta wprowadził w mieście godzinę policyjną oraz wziął zakładników, którzy w przypadku powtórzenia się czegoś podobnego zostaliby bezwzględnie rozstrzelani. Zakładnicy w liczbie 8 osób (4 polaków i 4 żydów) zmieniali się po upływie każdego tygodnia i zobowiązani byli meldować się w Wojennej Komendzie Miasta 2-krotnie każdego dnia. Akcja wymiany zakładników trwała przez kilka miesięcy. Odpowiedzialny za sprawę dot. zakładników, brałem udział jako zakładnik w pierwszej zmianie i jeszcze nie jeden raz, kiedy do kompletu kogoś brakowało.
W okresie trwania okupacji Niemcy m.in. zarządzili przeprowadzenie w okupowanej Polsce powszechnego spisu ludności, a ja z urzędu zostałem wyznaczony na generalnego komisarza, odpowiedzialnego za sporządzenie spisu w Mińsku Mazowieckim. Spis został oczywiście przeprowadzony i kiedy cały materiał spisowy był gotowy do przekazania takowego do Starosty Powiatowego, w przeddzień przekazania, w nocy z rozkazu Kierownictwa Ruchu Oporu, został zorganizowany napad na biuro Zarządu Miejskiego i cały materiał spisowy został kompletnie zniszczony.
Jako odpowiedzialny za spis zostałem rano następnego dnia aresztowany przez żandarmerię niemiecką i po kilku godzinnym przetrzymywaniu na posterunku żandarmerii, przewieziony do Starostwa Powiatowego przed oblicze starosty. Spodziewałem się wszystkiego najgorszego, ale starosta widocznie nie podejrzewał mnie o współudział w zniszczeniu spisu ludności, polecił w ciągu miesiąca sporządzić nowy spis, na dowód czego zmuszono mnie do podpisania specjalnego zobowiązania. Nie spieszyłem się ze sporządzeniem spisu i w tym czasie akurat nadarzyła się dobra okazja, mianowicie, Kierownik Kompetentnego Wydziału w Starostwie Niemiec, gdyż tylko Niemcy mogli zajmować kierownicze stanowiska, został przeniesiony do Warszawy i wyjechał z Mińska Mazowieckiego. Natychmiast porozumiałem się z pracownikiem - wysiedlonym polakiem, zatrudnionym w wym. Wydziale i usunęliśmy z akt moje zobowiązanie.
Starosta mając do załatwienia wiele innych spraw, prawdopodobnie zapomniał o spisie, nowy Kierownik Wydziału o niczym nie wiedział i w rezultacie miasto Mińsk Mazowiecki chyba jest jedynym miastem w b. Guberni Generalnej, z której okupant nie otrzymał spisu mieszkańców.
Nadszedł rok 1944 i w tym czasie wszyscy już wiedzieli, że Niemcy wojnę przegrywają. Wskazywały na to m.in. ruchy cofających się wojsk niemieckich ze wschodu na zachód. Zmieniło się także zachowanie i postępowanie miejscowych okupacyjnych organów administracyjnych. Wszystko wskazywało na to, że i oni przygotowują się do odwrotu.
Pomimo tak obserwowanej sytuacji, w ostatnich dniach lipca '44 zostałem wezwany do Urzędu Zatrudnienia, gdzie urzędujący Niemiec polecił mi skompletować grupę mężczyzn w liczbie 500 osób do kopania rowów strzeleckich. Kiedy odpowiedziałem, że trudno będzie wykonać polecenie, chwycił leżący na biurku pistolet i przygroził mi. Nie mając innego wyjścia z sytuacji, zapewniłem go, że przystąpię do skompletowania grupy roboczej, ale kiedy znalazłem się za progiem Urzędu Zatrudnienia, postanowiłem już nie wracać do swego miejsca pracy i po prostu uciekłem w teren. Jak się później dowiedziałem to samo wcześniej uczynili inni pracownicy miejscy i biuro Zarządu Miejskiego czasowo świeciło pustką. Były to już ostatnie chwile okupanta w naszym mieście. W dniu 30 lipca 1944r. w godzinach popołudniowych wkroczyły do miasta Mińska Mazowieckiego zwycięskie oddziały, wyzwalające miasto spod okupacji hitlerowskiej.
Zaraz po zakończeniu wojny i oswobodzeniu Polski spod okupacji hitlerowskiej, zaczął się tworzyć w naszym Kraju nowy ustrój społeczno-polityczny - ustrój o charakterze wybitnie lewicowym pod hasłem: "Władza w ręce Ludu". Została powołana Krajowa Rada Narodowa, najwyższe przedstawicielstwo narodowe, wojewódzkie, powiatowe, miejskie i gminne rady narodowe jako terenowa władza ludowa, zarządy miejskie i gminne jako organy wykonawcze, Urząd Prezydenta, Rząd, resortowe ministerstwa, a wśród nich nowe, wzorowane i współpracujące z sowieckim N.K.W.D. - Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (tak zwane U.B.).
Nowo powołana władza ludowa zamiast zwrócić swoją uwagę głównie i jedynie na odbudowę Kraju ze zniszczeń wojennych, rozpoczęła swoją działalność na gruncie politycznym. Z miejsca zarysował się ze strony tej władzy wrogi stosunek do b. żołnierzy A.K., której naczelne dowództwo znajdowało się w Londynie. Zaczęły się masowe aresztowania wśród członków A.K. tworzono pośpiesznie tak zwane sądy wojskowe przed którymi stawiano każdego zatrzymanego Akowca i stosowano wobec niego najwyżej wymiary kar - kara śmierci, ciężkiego więzienia, deportacja na "Białe Niedźwiedzie".
Głównymi wykonawcami tych represyjnych działań wobec b. żołnierzy A.K. było oczywiście Ministerstwo oraz niższego szczebla Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego.
Nie ominęła represja i mnie i b. żołnierza Armii Krajowej. W dniu 22 grudnia 1944r. zostałem aresztowany i osadzony w areszcie śledczym UB. Tak więc pierwsze święto Bożego Narodzenia w Polsce Ludowej spędziłem w kryminale. Po upływie 2-ch tygodni widocznie jako niezbędny na swoim stanowisku służbowym w Zarządzie Miejskim, zostałem zwolniony z aresztu, ale UB. nadal interesowało się moją osobą i jeszcze 3-krotnie wzywano mnie do Powiatowego Urzędu Miejskiej Rady Narodowej, aktywny działacz lewicowy, członek egzekutywy Powiatowego Komitetu P.Z.P.R. - Antoni Jachacy po przeprowadzonych rozmowach, zdołał uwolnić mnie spod opieki organów UB.
Przez jakiś czas pracowałem w spokoju i nie przypuszczałem, że spotka mnie jeszcze jedna przykrość życiowa.
W roku 1950 Miejska Rada Narodowa dokonała wyboru sekretarza Prezydium Rady, przy czym na stanowisko to został wybrany Ludwik Gaładyk, człowiek kompletnie nieprzygotowany do sprawowania tej funkcji.
Po objęciu urzędowania nie znajdując dla siebie uznania wśród pracowników miejskich, którzy w dalszym ciągu w sprawach urzędowych zwracali się do mnie - sekretarzu Zarządu Miejskiego, postanowił pozbyć się groźnego konkurenta w mojej osobie i tak długo zabiegał w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, władzy kadrowej pracowników miejskich o zwolnienie mnie z pracy, że wreszcie osiągnął swój zamierzony cel. Dnia 29 marca 1951r. doręczono mi pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mińsku Mazowieckim o treści:
"Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mińsku Mazowieckim zwalnia Obywatela z zajmowanego stanowiska Kierownika referatu Urzędu Stanu Cywilnego w Prezydium M.R.N. w Mińsku Mazowieckim z powodu niezrozumienia zadań jakie stojąc przed pracownikiem państwowym w ustroju Demokracji Ludowej".
A więc po prawie 30 latach pracy zostałem w trybie natychmiastowym zwolniony z pracy i po prostu wyrzucony na bruk.
W tym miejscu pragnę zaznaczyć, że po wyzwoleniu Kraju spod okupacji, w związku z wejściem w życie nowego prawa w aktach stanu cywilnego, poza funkcją sekretarza Zarządu Miejskiego, obdarzono mnie funkcją Urzędnika Stanu Cywilnego.
Zorganizowany przeze mnie i uruchomiony z dniem 1 listopada 1946r. Urząd Stanu Cywilnego został w roku 1949 decyzją Wojewody Warszawskiego uznany za urząd wzorowy w województwie, a mnie osobiście Wojewoda poruczył oddziaływanie prawne na urzędy stanu cywilnego z powiatów: mińskiego, sokołowskiego, węgrowskiego, garwolińskiego i radzymińskiego. Uznany za przodownika pracy, cieszyłem się dobrą opinią w Urzędzie Wojewódzkim, ale widocznie nie miało to znaczenia dla przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, skoro wydał tak niesprawiedliwą decyzję dot. zwolnienia mnie z pracy.
Decyzję tę oczywiście zaskarżyłem do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i w toku postępowania Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie mając wobec mojej osoby żadnych konkretnych zarzutów, zmuszone było uchylić krzywdzącą mnie decyzję z dn.29 marca 1951r. i na moją prośbę zwolniło mnie z dniem 31 lipca 1951r. z pracy w Zarządzie Miejskim z zachowaniem nabytych praw emerytalnych.
Pozostawałem bez pracy tylko 2,5 m-ca. W połowie czerwca '51 otrzymałem pracę w organizowanym w tym czasie w Mińsku Mazowieckim Oddziale Narodowego Banku Polskiego, gdzie pracowałem do końca 1968 roku.
Z dniem 1 stycznia 1969 roku, w stopniu starszego inspektora, kierującego samodzielnym stanowiskiem pracy, po przepracowaniu 50 lat przeszedłem na zasłużoną emeryturę.
Niezależnie od pracy zawodowej, zarówno w okresie międzywojennym, jak i po zakończeniu ostatniej wojny, brałem czynny udział w pracy społecznej, mianowicie:
1. Koło Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej - 1 II 1935-31 VIII 39r. - prezes koła.
2. Oddział Związku Obrony Kresów Zachodnich - 24 III 1934-1 IX 1939r. - sekretarz Oddziału.
3. Miejski Obywatelski Komitet Pomocy Bezrobotnym i ich Rodzinom - 3 lata - sekretarz Komitetu.
4. Związki Zawodowe Pracowników Samorządu Terytorialnego, pracowników finansowych, pracowników państwowych i społecznych, pracowników Narodowego Banku Polskiego - 1935 - 19 III 1990r. - przewodniczący, zastępca przewodniczącego, przewodniczący Komisji Rewizyjnej, sekretarz, członek Związku.
5. Polski Związek Zachodni - 1 VI 1947 - 31 III 1950r. - sekretarz Oddziału (agendy związku przejęła Liga Morska i Kolonialna).
6. Liga Morska i Kolonialna - 1 IV 1950 - 30 V 1951 - sekretarz Oddziału (agendy związku przejęła Liga Obrony Kraju).
7. Ochotnicza Straż Pożarna w Mińsku Maz. 9 I 1936r. do obecnej chwili - członek zarządu, sekretarz, członek dożywotni.
8. Oddział Powiatowy Związku Ochotniczych Straży Pożarnych 14 XII 1961-3 III 74r. przewodniczący Komisji Rewizyjnej Oddziału.
9. Miejski Komitet Odbudowy Warszawy - 1942-1957r. I sekretarz, kierownik sekcji finansowej.
10. Komitet Blokowy A10 - 1 VIII 1952-18 VIII 1964r. - przewodniczący Komitetu.
11. Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego 1.II.1963r. - do obecnej chwili, skarbnik, członek Komisji Rewizyjnej, członek i jeden z założycieli Towarzystwa.
12. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację 7 I 1966r. - do obecnej chwili Oddział Powiatowy - członek Zarządu Oddziału, członek Komisji Historycznej i Rewizyjnej Koła Mińsk Maz. - przewodniczący Komisji Rewizyjnej, członek Koła.
13. Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Naczelnika miasta Mińska Maz. - 1952-21 III 1984r. - przewodniczący Składu Orzekającego, zastępca przewodniczącego Kolegium
14. Spółdzielnia "Oszczędność" w Mińsku Maz. - 1 VII 1957 do obecnej chwili - członek Rady Narodowej, przewodniczący komisji problemowych, członek komisji, przewodniczący Komitetu Członkowskiego.
Posiadam odznaczenia i wyróżnienia:
Za udział w wojnie 1918/1921
1. Medal za wojnę 1918/1921 - 24 II 1936r.
2. Krzyż za wojnę 1918/1921 - 31 X 1991r. oraz nominacja na stopień oficerski podporucznika Sił Zbrojnych RP.
Za udział w walce z okupantem hitlerowskim
3. Krzyż Walecznych - 3 VIII 1944r.
4. Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami - 3 VIII 1944r.
5. Krzyż Armii Krajowej - 4 X 1973r.
6. Medal Zwycięstwa i Wolności - 14 VI 1968r.
Za zasługi w pracy społecznej
7. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - 12 VII 1978r.
8. Brązowy Krzyż Zasługi - 8 IX 1938r.
9. Srebrny Krzyż Zasługi - 22 VII 1956r.
10. Złoty Krzyż Zasługi - 15 V 1974r.
11. Medal Rodła - 26 XI 1986r.
12. Medal 40-lecia PRL - 22 II 1984r.
13. Brązowy Medal Zasługi dla Pożarnictwa - 12 VI 1961r.
14. Srebrny Medal Zasługi dla Pożarnictwa - 1 VII 1964r.
15. Złoty Medal Zasługi dla Pożarnictwa - 13 V 1969r.
16. Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych - najwyższe odznaczenie strażackie - 19 IV 1991r.
17. Złota Odznaka za zasługi dla Województwa Warszawskiego - 14 XII 1971r.
18. Odznaka za zasługi dla Województwa Siedleckiego - 1985r.
19. Odznaka za zasługi w ochronie porządku publicznego - 22 VII 1974r.
20. Odznaka Zasłużonego Działacza Spółdzielczego - 2 VII 1961r.
21. Odznaka "Zasłużony dla Społem" - 15 VI 1984r.
22. Liczne dyplomy uznania w tym dyplom Rady Naczelnej i Zarządu Głównego Polskiego Związku Zachodniego za ofiarną i wytrwałą pracę społeczną w Polskim Związku Zachodnim, związaną z utrwaleniem granicy Polski na Nysie Łużyckiej, Odrze i Bałtyku oraz odbudową polskości odzyskanych Ziem Zachodnich i Nadmorskich.
23. Dyplom o wpisaniu do Księgi Zasłużonych dla Województwa Siedleckiego.
Honorowe tytuły:
24. Honorowy Członek Towarzystwa Przyjaciół Mińska Mazowieckiego - 23 XI 1985r.
25. Honorowy Członek Związku Ochotniczych Straży Pożarnych - O.S.P. w Mińsku Mazowieckim, 9 II 1986r.
26. Honorowy Członek Rady Nadzorczej Spółdzielni Spożywców "Oszczędność" w Mińsku Mazowieckim, 30 II 1987r.
27. Zasłużony obywatel miasta Mińsk Mazowiecki - 29 V 1991r.

Stanisław Zienkiewicz
Mińsk Mazowiecki, 9 sierpnia 1991r.

Stanisław Zienkiewicz zmarł 29 stycznia 1997 roku.
Życiorys opracowany przez Stanisława Zienkiewicza znajduje się w archiwum Towarzystwa Przyjaciół Mińska Mazowieckiego.